Autorki: 

Irena  Lis – nauczyciel języka polskiego,

Marzanna Sienkiewicz – nauczyciel języka polskiego,

Alicja Zielenkiewicz – nauczyciel historii,

Szkoła Podstawowa Nr 29

w Białymstoku.

 

SZKOLNE ELIMINACJE KONKURSU HUMANISTYCZNEGO

W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 29 W BIAŁYMSTOKU

w r. szk. 2002/2003

 

Imię ....................................................

Nazwisko ............................................

Klasa ..................................................

 

1. Chronologicznie uszereguj w trzech grupach władców panujących w Polsce:

a) Piastów      b) Jagiellonów      c) królów elekcyjnych

Zygmunt III Waza, Bolesław Chrobry, Władysław Jagiełło, Mieszko I, Stefan Batory, Władysław Łokietek, Zygmunt I Stary, Jan III Sobieski, Stanisław August Poniatowski, Kazimierz Wielki, Bolesław Krzywousty, Zygmunt August, Jan Kazimierz, Kazimierz Jagiellończyk, August II Sas, Władysław Warneńczyk

a)      .................................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

b)      ...............................................................................................................................................

.......................................................................................................................................................

c)      ................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

 

2. Dopisz do wymienionych zabytków rodzaj stylu (romański, gotycki, renesansowy, barok, klasycyzm):

a) Kaplica Zygmuntowska na Wawelu - .....................................................................................

b) Ołtarz w Kościele Mariackim - ..............................................................................................

c) Pałac Na Wodzie w Łazienkach - ..........................................................................................

d) Drzwi w Katedrze Gnieźnieńskiej - .......................................................................................

e) Zamek w Łańcucie - ...............................................................................................................

 

3. Uzupełnij tabelę faktami z historii Polski.

 

Data

Wydarzenie

Panujący

 

Chrzest Polski

 

1025 r.

 

 

1138 r.

 

 

 

Unia w Krewie

 

1569 r.

 

 

 

Odsiecz wiedeńska

 

 

 

4. Ułóż chronologicznie podane niżej wydarzenia z dziejów stosunków polsko – krzyżackich, stawiając cyfrę 1 przy wydarzeniu najstarszym:

..... Były mistrz Zakonu Krzyżackiego składa królowi polskiemu hołd.

..... Konrad Mazowiecki sprowadza Krzyżaków do Polski.

..... Polska odzyskuje Pomorze Gdańskie.

..... Bitwa pod Grunwaldem.

..... Krzyżacy podbijają ziemie Prusów i tworzą własne państwo.

..... Kazimierz Wielki podpisuje traktat pokojowy z Krzyżakami.

..... Krzyżacy podstępnie zajmują Gdańsk i Pomorze Gdańskie.

 

5. Uzupełnij zdania brakującymi wyrazami.

Osobiste zobowiązania królów elekcyjnych to ................................   .............................. . Wszyscy nowo wybrani królowie musieli przestrzegać ................................   ........................., których nazwa pochodziła od pierwszego króla elekcyjnego.

 

6. W XVIII wieku nastąpiło osłabienie państwa polskiego – podaj 4 przyczyny tego stanu.

a) ..................................................................................................................................................

b) .................................................................................................................................................

c) .................................................................................................................................................

d) ................................................................................................................................................

 

7. Uzupełnij zdania brakującymi wyrazami.

Pierwszą próbę reformy oświaty w Polsce podjął Stanisław Konarski, zakładając ...................................................................., które miało wykształcić bogatą szlachtę i wychować w duchu patriotyzmu. O rozwój oświaty dbał król Stanisław August Poniatowski, który założył ................................................................ dostępną dla szlachty uboższej. Z inicjatywy króla powołano do życia pierwsze ministerstwo oświaty, czyli ....................................................................................... . Król był mecenasem sztuki, organizował na Zamku Królewskim słynne .................................................................................

dla poetów, malarzy. Jego nadwornym malarzem był .................................................................

 

8. Uzupełnij zdania:

W latach 1788 – 1792 obradował Sejm zwany ............................................, który uchwalił ustawy:

a)      .................................................................................................................................................

b)      .................................................................................................................................................

c)      .................................................................................................................................................

oraz pierwszą w Europie ......................................................., dn. .....................   .............. roku.

 

9. Uzupełnij tabelę, wskazując znakiem X prawdziwość lub fałsz podanych zdań.

 

Zdanie

Prawda

Fałsz

Rolnictwo zaboru austriackiego stało na bardzo wysokim poziomie.

 

 

Galicja posiadała autonomię, Polacy mieli tu możliwość swobodnego rozwijania swojej oświaty i kultury.

 

 

W zaborze rosyjskim germanizowano Polaków.

 

 

W zaborze pruskim prowadzono na szeroką skalę rusyfikację.

 

 

Dzieci w zaborze rosyjskim i pruskim poznawały historię, literaturę polską w domach, ucząc się potajemnie.

 

 

 

10. Polacy nie pogodzili się z utratą niepodległości i walczyli:

a) w powstaniach – podaj nazwy dwóch wielkich powstań i daty ich wybuchu

..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................

oraz poprzez pracę organiczną, czyli ...........................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

 

 

11. Napisz, kim byli:

a)      Gabriel Narutowicz - ..............................................................................................................

b)      Roman Dmowski - .................................................................................................................

c)      Ignacy Jan Paderewski - ........................................................................................................

d)      Józef Piłsudski - .....................................................................................................................

 

12. Uzupełnij zdania:

Druga wojna światowa zaczęła się atakiem Niemiec na Polskę dnia .........................................

........................ roku. Wojna w Europie trwała do ..................... roku. Polacy walczyli z Niemcami na ziemiach polskich i za granicą. Na ziemiach polskich utworzyli podziemną armię – AK (rozwiń skrót) ................................................................................., a za granicą powstał rząd na czele z gen................................................................................ .

 

13. Uzupełnij podany niżej tekst. Popisz się wiedzą oraz znajomością ortografii.

„Niedaleko od ......................................, nad jeziorem ........................................., wznosił się gród ............................................... . Tam mieszkał książę Popiel, jeden z następców ......................................, i rządził krajem groźnie i surowo. Chciał większej władzy, niż mieli jego poprzednicy. Chciał rządzić sam, nie pytając nikogo o radę. Żona Niemka opowiadała mu nieraz, że tak rządzą książęta w ............................................... .

 

14. W tekście w pol 13. występują dwie różne formy rzeczownika: książę i książęta. Pod jakim względem zachodzi zróżnicowanie tych form?

a)      przypadka

b)      liczby

c)      rodzaju

d)      czasu

 

15. Wskaż grupę, w której wyrazy nie są bliskoznacznymi.

a)      opowiadać – mówić

b)      żona – ożenić się

c)      kraj – państwo

d)      dom – mieszkanie

 

16. W tekście powtarzają się wyrazy: rządzić i chciał. Zastąp je wyrazami bliskoznacznymi, aby uniknąć zbędnych powtórek.

rządzić - ..........................................................

chciał - ............................................................

 

17. Połącz określenia z imionami bohaterów, wpisując przy każdym odpowiednią literę.

......... Syrenka                  A  założyciel Gniezna

......... Bazyliszek              B  córka Kraka

......... Krak                       C  półkobieta, półryba

......... Wanda                    D  smok zabijający wzrokiem

......... Lech                        E  założyciel Krakowa.

 

18. Znaczenie wyrazu legenda znajdziesz w:

a)      Słowniku ortograficznym

b)      Słowniku terminów literackich

c)      Słowniku wyrazów bliskoznacznych

d)      Słowniku poprawnej polszczyzny

19. W której grupie zamieszczono tylko cechy epiki?

a)      podmiot liryczny, strofa, rym, wers, przenośnia

b)      narrator, bohater utworu, fabuła, akcja, wątek, zdarzenia

c)      podmiot liryczny, narrator, rym, wers, fabuła

d)      utwór sceniczny, tekst poboczny, podział na role.

 

20. Wyjaśnij znaczenie przenośne podanych związków frazeologicznych:

a)      iść po rozum do głowy ..........................................................................................................

b)      spocząć na laurach ................................................................................................................

c)      czarna rozpacz ......................................................................................................................

d)      płakać jak bóbr .....................................................................................................................

e)      nabić w butelkę ....................................................................................................................

f)        niedźwiedzia przysługa ........................................................................................................

g)      wdowi grosz .........................................................................................................................

 

21. Zdanie: „Balladyna mieszkała w ubogiej chacie z matką i siostrą Aliną” zawiera:

a)      2 rzeczowniki, 1 przysłówek, 2 czasowniki, 3 przymiotniki, 1 spójnik, 1 przyimek

b)      5 rzeczowników, 1 czasownik, 1 przymiotnik, 2 przyimki, 1 spójnik

c)      3 czasowniki, 3 przyimki, 2 przymiotniki, 2 spójniki

d)      4 rzeczowniki, 2 czasowniki, 3 spójniki, 1 liczebnik

 

22. W przedstawieniu Aliny i Balladyny J. Słowacki posłużył się kontrastem. Podaj 3 cechy skrajnie różniące obie siostry.

.......................................................................................................................................................

 

23. Zapisz w postaci równoważników zdań najważniejsze wydarzenia w balladzie „Rybka”.

.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

24. Która grupa wyrazów charakteryzuje nastrój ballady?

a)      radość, serdeczność, wesołość

b)      groza, strach, niepokój

c)      tęsknota, ból, cierpienie

 

25. Które stwierdzenie zawiera wierzenie ludowe wyrażone w „Świteziance” A. Mickiewicza?

a)      Najważniejsza w życiu jest miłość.

b)      Można nie dotrzymywać danej komuś obietnicy.

c)      Trzeba dochować przysięgi, gdyż za jej złamanie czeka nas surowa kara.

d)      Trzeba przyjemnie spędzać czas i zapominać o danym słowie.

 

26. Czy Świtezianka jest postacią:

a)      realistyczną

b)      fantastyczną

c)      rzeczywistą

 

27. Podziel wyraz przyrzeczenie na głoski.

.....................................................................................................................................................

 

28. Wylicz (bez podawania przykładów), jakie środki poetyckiego obrazowania zostały użyte w podanej zwrotce ballady A. Mickiewicza „Świteź”?

Świteź tam jasne rozprzestrzenia łona,

W wielkiego kształcie obwodu,

Gęstą po bokach puszczą oczerniona,

A gładka jak szyba lodu.

.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

29. Wypisz z podanego wyżej fragmentu wiersza rymy. Jaki jest ich układ? Zastosuj oznaczenia literowe i podaj nazwę.

..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

30. Uzupełnij zdania właściwą formą liczebnika zbiorowego 4.

Pewnego dnia .............................. dzieci wybrało się nad jezioro Świteź. Z ........................................... przyjaciół pragnął iść ich czworonożny towarzysz wesołych zabaw – Reksio. Kręcił się i piszczał żałośnie koło ..................................... dzieci, które nie chciały go wziąć i same szybko wyruszyły. Po długiej wędrówce ich oczom ukazała się przecudna tafla jeziora.

Reksio bojąc się, że jego znajomi się zgubili, dzielnie pobiegł na ratunek swoim .............................. przyjaciołom.

 

31. Napisz list do Balladyny. Spróbuj ją przekonać, aby zmieniła swoje postępowanie.

................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

 

 

 

 

KONKURS HUMANISTYCZNY

SCHEMAT PUNKTOWANIA POLECEŃ

 

Numer polecenia

Poprawna odpowiedź

Kryteria

Liczba punktów

1.

a)      Mieszko I, Bolesław Chrobry, Bolesław Krzywousty, Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki

b)      Władysław Jagiełło, Władysław Warneńczyk, Kazimierz Jagiellończyk, Zygmunt I Stary, Zygmunt August

c)      Stefan Batory, Zygmunt III Waza, Jan Kazimierz, Jan III Sobieski, August II Sas, Stanisław August Poniatowski

Po 1 p. za wypisanie i ułożenie w kolejności chronologicznej królów Polski w każdej grupie.

 

 

0 - 3

 

2.

a)      renesansowy

b)      gotycki

c)      klasycyzm

d)      romański

e)      barok

 

Za  błędną odpowiedź odejmujemy   0,5 pkt.

 

0 - 2

 

3.

I – 966 r., Mieszko I

II – Pierwsza koronacja (lub koronacja Bolesława Chrobrego), Bolesław Chrobry

III – Podział Polski na dzielnice (lub testament Bolesława Krzywoustego), Bolesław Krzywousty

IV – 1385 r., Jadwiga

V – Unia w Lublinie, Zygmunt August

VI – 1683 r., Jan III Sobieski

 

Za prawidłowe uzu-pełnienie dwóch bra-kujących elementów w każdej linii 0,5 pkt. 

 

0 -3

 

4.

Należało dopisać cyfry w następującej kolejności: 7, 1, 6, 5, 2, 4, 3.

Za błędną odpowiedź odejmujemy 0,5 pkt.

0 -3

 

5.

 

pacta conventa, artykułów henrykowskich

Po 1 pkt. za każdą prawidłową odpo-wiedź

 

0 -2

 

6.

Uczeń podał 4 spośród podanych przyczyn:

a)      wojny w XVII w. osłabiły państwo

b)      panowanie Sasów (wojna północna)

c)      pusty skarb – niskie podatki

d)      liberum veto

e)      prywata szlachty, magnatów

f)        mała liczba wojska

g)      niski poziom oświaty

h)      niski poziom rozwoju gospodarki (niskie dochody)

 

Za każdą prawidłową odpowiedź 0,5 pkt.

 

0 -2

 

7.

Uczeń uzupełnił luki w sposób następujący: Collegium Nobilum, Szkołę Rycerską, Komisję Edukacji Narodowej, „obiady czwartkowe”, Canaletto.

Za błędną odpowiedź odejmujemy 0,5 pkt.

 

0 -2

 

8.

Uczeń wpisał: 4 – letnim (Wielkim)

a)      skarbowa b) wojskowa c) o miastach

konstytucję, 3 maja 1791 r.

Po 0,5 pkt. za każdą prawidłową

odpowiedź.

 

0 -3

 

9.

I – Fałsz

II – Prawda

III – Fałsz

IV – Fałsz

V - Prawda

Za każdą błędną odpowiedź odejmuje-my 0,5 pkt.

 

0 -2

 

10.

Powstanie listopadowe 29/30 XI 1830 r.

Powstanie styczniowe 1863 r.

wyjaśnienie pracy organicznej – rozwój gospodarczy, kulturalny kraju, rozwój oświaty

Po 0,5 pkt. za powstania i 1 pkt. za wyjaśnienie pracy organicznej.

 

0 -2

 

11.

a)      pierwszy prezydent Polski po odzyskaniu niepodległści

b)      polityk, endek, działający głównie na terenie Francji, stał na czele Komitetu Narodowego Polskiego

c)      pianista światowej sławy, premier, polityk, w czasie wojny światowej działał na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości

d)      Naczelnik Państwa, założył legiony, I Kampania Kadrowa

 

Po 0,5 pkt. za każdą dobrą odpowiedź.

 

0 -2

 

12.

Uczeń uzupełnił:

1 IX 1939 r.  do 1945 r.

Armię Krajową, z gen. Władysławem Sikorskim

Za każdą błędną odpowiedź odejmuje-my 0,5 pkt.

 

0 -2

 

13.

 

Uczeń uzupełnił wyrazami: Gniezna, Gopłem, Kruszwica, Lecha, w Niemczech

Za każdą błędną odpowiedź odejmujemy 0,5 pkt.

 

0 -2

14.

Uczeń zaznaczył odpowiedź B

 

0 -1

15.

Uczeń zaznaczył odpowiedź B

 

0 –1

 

16.

Uczeń dopisał po jednym wyrazie, np. rządzić – władać, panować w...

chciał – pragnął, marzył

(Możliwość dopisania innych wyrazów)

Za dopisanie każde-dego wyrazu blisko-znacznego 1 pkt.

 

0 -2

 

17.

Uczeń dopisał kolejno następujące litery: C, D, E, B, A.

Za każdą prawidłową odpowiedź po 0,5 pkt.

 

0 -2

18.

Uczeń zaznaczył odpowiedź B.

 

0 – 1

19.

Uczeń zaznaczył odpowiedź B.

 

0 - 1

 

20.

a)      zmądrzeć

b)      przestać pracować

c)      ogromny smutek

d)      rzewnie

e)      oszukać

f)        zaszkodzić komuś

g)      ciężko zarobione pieniądze, ostatnie pieniądze, pieniądze biedaków

(Możliwość innego tłumaczenia)

 

Za każdą błędną odpowiedź odejmuje-my 0,5 pkt.

 

0 -3

21.

Uczeń zaznaczył odpowiedź B.

 

0 -1

 

22.

Alina – np. dobra, szczera, troskliwa, prawdziwie kochająca, prawdomówna

Balladyna – np. zła, egoistyczna, nie umie kochać, fałszywa

(Możliwość dopisania innych cech)

Za każdą błędną odpowiedź odejmujemy 0,5 pkt.

 

0 -2

 

23.

  1. Narzekania zdradzonej dziewczyny.
  2. Utopienie się w jeziorze.
  3. Wesele panicza.
  4. Wierny sługa z dzieckiem.
  5. Pojawienie się rybki.
  6. Codzienna opieka matki nad niemowlęciem.
  7. Spacer młodego małżeństwa.
  8. Zamiana w głaz.

(Możliwe inne sformułowanie punktów)

Uczeń zapisał przynajmniej 4 punkty odzwierciedlające treść ballady w formie równoważników zdań.

Za każdą błędną odpowiedź odejmujemy 0,5 pkt.

 

0 -2

24.

 

Uczeń zaznaczył odpowiedź B.

 

0 -1

25.

Uczeń zaznaczył odpowiedź C.

 

0 –1

26.

Uczeń zaznaczył odpowiedź B.

 

0 –1

27.

p-rz-y-rz-e-cz-e-ni-e

Za każdą błędnie zaznaczoną głoskę odejmujemy 0,5 pkt.

 

0 –1

28.

Epitet, porównanie, przenośnia.

Za każdą prawidłową odpowiedź 1 pkt.

 

0 –3

29.

Łona - oczerniona

Obwodu - lodu

A,b,a,b, rymy naprzemienne

 

Za układ –0,5 pkt.

Za nazwanie – 0,5 pkt.

 

0 –1

30.

Czworo dzieci, czworgiem przyjaciół, czworga dzieci, czworgu

Za każdą prawidłową odpowiedź 0,5 p

 

0 -2

 

31.

I – Układ treści uporządkowany.

II – Wypowiedź ma formę listu.

III – Rozwinięcie tematu, dobrze dobrane argumenty.

IV – Nie występują zbędne powtórzenia.

V – Poprawność językowa.

VI – Poprawność ortograficzna.

VII – Poprawność interpunkcyjna.

VIII – Estetyka zapisu.

0 –1

0 –1

0 –1

 

0 –1

0 –1

0 –1

0 –1

0 -1

 

0 - 9