Opracowanie:

Anna Michalewicz - nauczyciel muzyki

Ewa Madura-Gryc - nauczyciel języka angielskiego

Zespół Szkół Sportowych Nr 1

Szkoła Podstawowa Nr 29 

Białystok

 

"KRÓL Z NARODEM, NARÓD Z KRÓLEM"

Montaż poetycko - muzyczny poświęcony
210 rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

 Inscenizacja odbyła się 4 maja 2005 roku. Udział wzięli uczniowie klasy 4b.

Scenariusz przeznaczony jest do realizacji w szkole podstawowej. 

Czas trwania ok. 30 minut.

Na frontowej ścianie na zielonym tle hasło: "KRÓL Z NARODEM, NARÓD Z KRÓLEM", niżej portret Stanisława Augusta Poniatowskiego trzymającego w ręku tekst USTAWY RZĄDOWEJ z 3 Maja 1791 roku.

Recytator 1:
Tu, gdzie jest dom i twój, i mój,
Tu, gdzie są lasy i rzeki nasze,
Tu, gdzie się rodził ojciec i matka, 
Gdzie biały orzeł na sztandarze -

Gdzie w Gdańsku Neptun lśni trójzębem,
Gdzie nad Krakowem dźwięczy hejnał,
Gdzie wolna droga wiedzie w zboża,
Gdzie na jeziorze trzcina chwiejna -

Gdzie dom poety w Czarnolesie,
Gdzie nurtem śpiewnym płynie Wisła,
Tu biały sad, tu czarny węgiel,
Tu wszędzie Polska, tu - Ojczyzna.

Narrator:
Obchodzimy dziś uroczyście wielką rocznicę: Święto Konstytucji 3 Maja. Przez długi czas o tym tak ważnym dla narodu polskiego wydarzeniu nie mówiło się prawie wcale, dopiero 6 IV 1990 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zdecydował o przywróceniu święta 3 Maja.
Spróbujmy poznać historię tego okresu, posłuchajmy. Jakie problemy ma szlachta i o czym rozmawia.

Refleksyjna melodia:
Na sceną wniesiono stolik i trzy krzesła. Służący zapala świecę ustawioną na stole. Niebawem wchodzą uczniowie przebrani za szlachciców i siadają przy stole. Służący wchodzi ponownie z tacą pełną korespondencji, wyczytuje nazwiska, rozdając listy.


Służący:
Poczta dla ichmość panów.
Stanisława Małachowskiego,
Hugona Kołłątaja,
Ignacego Potockiego,
(Służący wychodzi, obdarowani listami łamią pieczęcie, czytają listy, coś zapisują i dzielą się uwagami)

Małachowski:
No, panowie, utrafiliśmy z ustawą w samą porę: przeciwników reformy nie masz jeszcze w stolicy, a tylko patrzeć, jak zjadą po świętach, gotowi do walki o swoje prawa.

Potocki:
Czas ogłosić ustawę. Jutro trzeci maj.

Kołłątaj:
Dalibóg panowie możemy być dumni: prawa dla mieszczan ustanowione, tron dziedziczy w miejsce wolnej elekcji, postulat sądów nieustających, zniesienie liberum veto: "złotej wolności zrzenicy". Nasza konstytucja dorówna amerykańskiej.

Potocki:
Rezydencja waszmość Stanisława Potockiego przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie przejdzie do historii. Już prawie świta - pora wziąć krótki oddech przed ogłoszeniem konstytucji. Rankiem do Zamku Królewskiego, panowie.
(Wychodzą, dobiegają dźwięki melodii "Wiwat maj, trzeci maj, dla Polaków błogi raj"
Wychodzą, dobiegają dźwięki melodii "Mazurek 3 Maja".
Wchodzą uczniowie i uczennice w strojach osiemnastowiecznych).


Narrator:
(na podkładzie muzycznym "Polonez 3 Maja")
"Król z narodem, naród z Królem" - to hasło olbrzymiej manifestacji w Warszawie na św. Stanisława, 8 maja 1791 r., ku czci króla stojącego na czele reformatorów, którzy 5 dni wcześniej uchwalili Konstytucję 3 Maja. Miała ona, jak się spodziewano, odrodzić naród i państwo...

Poeta I:
...senat i posły
Po dniu Trzeciego Maja
W ratuszowej sali 
Zgromadzonego z narodem króla fetowali:
Gdy przy tańcu śpiewano: Wiwat Król kochany!
Wiwat Sejm, wiwat Naród, wiwat wszystkie stany!"

Narrator:
...Pięć dni wcześniej...

Dama:
Rzucający kwiat po drodze,
Kędy przechodzić mają
Szczęścia narodu wodze
Co nowy rząd składają.

Mieszczanin:
Weźmy weselne szaty,
Dzień to kraju święcony

Głos z tłumu:
Jakże ten król nasz bogaty!...
Skarb jego - serc miliony.

Szlachcic:
Uczcie się dzieci nasze,
Nucić tę pieśń wraz z nami,
Ażeby wnuczki wasze
Śpiewały ją wiekami.

Wieśniak:
Wstyd wam, bogate światy!
Złoty wasz blask przyćmiony.

Głos z tłumu:
Odzyskaliśmy straty
Bliźni nasz znaleziony.

Wieśniak:
Jakże ten król nasz bogaty!...
Skarb jego - serc miliony.

Żołnierz:
Odżyjcie, skrzepłe braty,
Stan Polski odmieniony!

Głos z tłumu:
Jakże ten król nasz bogaty!...
Skarb jego - serc miliony.

Żołnierz:
Żołnierz kraju obroną, 
Miasta śmy podźwignęli:
Już nad każdą koroną krwi nie będziemy leli.

Dama:
Weźmy weselne szaty
Dzień to kraju święcony

Szlachcic:
Wskrzeszają mądrą wolność, skracają swawole.
Ten to nieszczęsny nierząd, to sejmów zrywanie
Kraj zgubiło, ściągnęło obce panowanie
te zaborów, te srogich klęsk naszych przyczyną
i my sami byliśmy nieszczęść winą!
Ginąc w zbytkach, lenistwie i biesiad zwyczaju
Myśleliśmy o sobie, a nigdy o kraju,

Fragment poloneza 3 Maja

Narrator:
Lud Warszawy zapełnia ulice, okolice Zamku Królewskiego pełne wojska, na obrady przybywa miejski patrycjat, Plac Zamkowy oblężony...

Poeta I:
Cała stolica od rana
Huczy, jak rzeka wezbrana
Poprzez ludu gwarne mrowie
Ciągną na zamek posłowie
Ciągną ni to roje pszczele
A burmistrz Dekret na czele.
W wielkiej Sali zamkowej
Gromkie okrzyki, przemowy.
Wchodzi król w radosnej wrzawie,
Zebranych wita łaskawie
Ku tronowi z wolna kroczy,
Wzruszeniem błyszczą mu oczy

(w czasie, gdy wchodzi król, rozlegają się okrzyki: "Niech żyje król", "Wiwat", "Niech żyje!", "Zwycięstwo"). Nagle milknie ciżba zbita, Marszałek ustawę czyta.

Marszałek:
W imię Boga, w Trójcy Świętej Jedynego. Stanisław August z Bożej łaski i woli Narodu Król Polski, uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą - egzystencję polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w ręce nasze jest powierzony, chcąc oraz błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć...

Narrator: (na podkładzie muzycznym)...tu Marszałek przerywał dla zaczerpnięcia oddechu i dalej tak czytał...

Marszałek:
...dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia ojczyzny naszej i jej granic z największą stałością ducha niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy.

Poeta III:
Wielka ma zawitać zmiana;
Wolność, równość wszystkim dana.
Wszyscy zjednoczą się w pracy;
Szlachta, mieszczanie, wieśniacy,
Wszyscy zasiędą pospołu
Jakby do jednego stołu.
Lecz wszyscy też w równej mierze
Polsce służyć winni szczerze.
Kto za tym, niech głos swój poda,
Jeden okrzyk:

Głosy: 
Zgoda! Zgoda!

Głos z tłumu:
Niech żyje sejm, król kochany,

Wszyscy:
Niech żyją wszystkie stany!
    Byle razem, ramie w ramię.
    A wszystko zło się przełamie.
    Zapamiętajże narodzie:
W waśni zguba, siła w zgodzie.

Narrator:
Konstytucja 3 Maja 1791 roku zawierała podstawowe zasady ustroju Polski. Była pierwszą w Europie, a drugą na świecie, po Konstytucji Stanów Zjednoczonych sformułowaną na piśmie ustawą zasadniczą. Szlachta korzystać miała z dotychczasowych przywilejów z pewnymi ograniczeniami, uszczuplono wpływy magnaterii, mieszczanom zatwierdzono prawo nabywania dóbr, a miastom zapewniono możliwość rozwoju; utrzymano poddaństwo chłopów. Władzę państwową podzielono na prawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Zniesiono liberum veto. Ta "ostatnia wola konającego Ojczyzny" była wielkim postępowym dziełem odradzającego się narodu, przełomową chwilą w społecznym i politycznym życiu kraju.

Poeta II:
Zdumieli się słuchacze... razem ze strun wiela
Buchnął dźwięk, jakby cała janczarska kapela
Odezwała się dzwonkami, z zelami, z bębenkami.
Brzmi Polonez Trzeciego Maja! - Skoczne dźwięki
radością oddychają, radością słuch poją,
dziewki chcą tańczyć, chłopcy w miejscu nie dostoją -

(Brzmi Polonez Trzeciego Maja - zebrani tańczą)

 

 

   USTAWIENIE:
   Podstawowe - parowe
   Tancerz i tancerka stoją obok siebie przodem do I kierunku tańca (KT), tancerz z lewej strony tancerki.

   TRZYMANIE:
   Trzymanie na wysokości klatki piersiowej (mostka) partnerki. Ręce, prawa partnera i lewa partnerki wyprostowane w KT, 
   partner podtrzymuje dłoń partnerki. Ręce - prawa partnerki i lewa partnera - na biodrach. Głowy lekko zwrócone do siebie.

   KROKI TANECZNE:
   Krok chodzony - w jednym takcie muzycznym wykonuje się trzy kroki chodu stąpając lekko z palców na całą stopę.
   Krok podstawowy - mieści się w jednym takcie muzycznym; z pozycji początkowej, np. 
   lewa noga w zakroku (przygotowana) wykonuje się kolejno trzy kroki 
   chodu, stąpając z palców. Po "trzy", na "i" w tymże takcie płynne ugięcie 
   nóg w kolanach poprzedza wyprost i przeniesienie nogi zakrocznej do przodu.

   FIGURY TANECZNE:
   - para za parą
   - parami środkiem
   - tunel
   - para w prawo, para w lewo
   - most
   - para za parą
   - para w prawo, para w lewo
   - czwórki 
   - ukłon

 

Poeta IV:
Jeżeli tobie, o Polsko bolesna,
Dano koronę z Chrystusowych skroni
Jeśli ci wiosna nie kwiknęła wczesna,
Budząc krzyk orła, dzwoniąc w tarcz pogoni,
Jeżeliś wszystko wycierpiała Ninie
Na drodze ludów, w męce swej samotnej,
To za to teraz, w tej cudu godzinie,
Wynaijdzisz w słońcu na swój maj powrotny...

Cześć polskiej ziemi

Cześć polskiej ziemi, cześć!
Ojczyźnie naszej cześć!
Cześć polskiej ziemi, cześć!
Cześć Polsce, cześć!

Kto się jej synem zwie,
W kim polska dusza wre,
Niech stanie w gronie tym
Pieśń chwały wznieść.

Czuwajmy, aby wróg
Nie zmylił naszych dróg,
Czuwajmy, aby wróg
Nie chciał nas zwieść!

Niech kocha brata brat,
Niech kwitnie zgody kwiat,
Nie da się Polska zwieść!
Cześć Polsce, cześć!

Piosenka "Tu wszędzie jest moja Ojczyzna".